Al sinds 1959 torent hij 42 meter boven Drachten uit: een van de meest herkenbare bouwwerken van het dorp, ontworpen door de bekende Friese architect Jo Vegter.
Inhoud
Een van de hoogste bouwwerken van Drachten en al decennialang een baken in de skyline.
Ontworpen door architect Jo Vegter in functionalistische stijl, kenmerkend voor de wederopbouwperiode.
Een reservoir van 500 m³ en een van 1.000 m³, boven op elkaar gestapeld in de betonnen schacht.
Sinds enige jaren beschermd erfgoed, en nog altijd (deels) in oorspronkelijke staat.
Waterleiding voor een groeiend dorp
In de jaren vijftig groeide Drachten, mede door de komst van Philips, in hoog tempo. Die groei vroeg om een betrouwbare drinkwatervoorziening met voldoende druk en capaciteit voor het hele dorp. De oplossing kwam er in 1959, toen aan de Noorderhogeweg een nieuwe watertoren verrees, gebouwd in opdracht van de I.W.G.L. (Intercommunale Waterleiding Gebied Leeuwarden), die destijds de drinkwatervoorziening in de regio verzorgde.
Het ontwerp kwam van de hand van Jo Vegter (1906–1982), een bekende Leeuwarder architect die in zijn carrière rijksbouwmeester zou worden en talrijke openbare gebouwen en watertorens in Nederland op zijn naam heeft staan. Zijn watertorens zijn te herkennen aan hun sobere, functionalistische vormgeving — een stijl die ook in Drachten duidelijk terug te zien is.
Functionalisme met een verrassende kroon
De toren bestaat uit een naar boven toe smaller wordende betonnen schacht die de reservoirs draagt — een constructie die typisch is voor de wederopbouwarchitectuur van de jaren vijftig.
De reservoirs zijn bekleed met glazuurstenen (geglazuurde baksteen), afgewisseld met decoratieve blindvensters — een detail dat aan Vegters overige watertorens doet denken.
Bovenop de reservoirs staat een opvallend hexagonaal (zeshoekig) glazen bedieningsgebouwtje, ooit bekroond met een koperen tentdak dat door weersinvloeden inmiddels groen is uitgeslagen — een fraai voorbeeld van patina op een naoorlogs bouwwerk.
Net als bij veel wederopbouwarchitectuur ging functionaliteit hand in hand met een zekere representativiteit: de toren moest niet alleen werken, maar ook iets uitstralen richting het dorp.
Waterdruk voor heel Drachten
In de watertoren zijn twee gescheiden reservoirs boven op elkaar gestapeld: een kleiner reservoir van 500 m³ en een groter van 1.000 m³. Door het water hoog op te slaan, ontstaat er via de zwaartekracht voldoende druk om drinkwater te leveren aan de huizen en bedrijven in Drachten, ook op momenten van piekverbruik.
De toren is niet louter een historisch monument: hij vervult tot op de dag van vandaag nog altijd zijn oorspronkelijke functie in het regionale drinkwaternet.
Te vinden aan de Noorderhogeweg
Noorderhogeweg 20A, Drachten
Coördinaten: 53°6'59" NB, 6°4'49" OL
Gemeentelijk monument. De toren is in gebruik als waterreservoir en niet vrij toegankelijk voor publiek, maar goed te bewonderen vanaf de openbare weg.
De Watertoren in beeld
De karakteristieke, naar boven versmallende schacht met de gestapelde reservoirs.
Het zeshoekige glazen bedieningsgebouwtje bovenop, ooit voorzien van een koperen tentdak.
Bronnen: Wikipedia, Smelne's Erfskip, Watertorens.eu en In de Weer. Foto's: Wikimedia Commons (CC BY-SA), fotograaf Udo Ockema e.a.
