Sinds 1960 het culturele middelpunt van Drachten — een theater met een bewogen geschiedenis, wereldberoemde buren en kunst tot in de gevel.
Inhoud
De groei van Drachten door onder meer Philips vraagt om een eigen theater; een stichting wordt opgericht om dit te realiseren.
De Lawei opent, ontworpen door P. Blokland & J. Planting. De naam is bedacht door mevrouw Bosma uit De Wilgen, die er een boekenbon en bloemen voor won.
Beeldend kunstenaar Shinkichi Tajiri maakt het kunstwerk 'Notenschrift' voor de gevel van het theater.
Architect Abe Bonnema breidt het gebouw fors uit met een grote zaal en nieuwe foyers, waarmee De Lawei een van de grotere theaters van Nederland wordt.
Verkeerskundige Hans Monderman herontwerpt het plein zonder verkeersborden of stoplichten — wereldwijd baanbrekend.
Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan plaatst kunstenaar Henk Hofstra honderden rode mieren rond het gebouw.
Een ambitieuze verbouwing door TenBrasWestinga loopt volledig uit de hand qua tijd en budget. Zie hieronder voor het volledige verhaal.
Henk Hofstra plaatst 45 rode poppen bij de heropening — een kunstproject dat aanvankelijk voor verwarring zorgt.
Een theater voor een groeiend dorp
De komst van Philips naar Drachten in de jaren vijftig zorgde voor een explosieve bevolkingsgroei. Met al die nieuwe inwoners groeide ook de behoefte aan cultuur, ontmoeting en ontspanning. In 1955 werd daarom een stichting opgericht om een cultureel centrum te realiseren, wat uiteindelijk resulteerde in de opening van De Lawei op 20 mei 1960. Het gebouw werd ontworpen door P. Blokland en J. Planting van de gemeentewerken, met een budget van destijds ongeveer 800.000 gulden.
De naam "De Lawei" komt niet zomaar uit de lucht vallen: hij werd bedacht door mevrouw Bosma uit de wijk De Wilgen, die voor haar winnende inzending een boekenbon en een bos bloemen ontving.
Van dorpstheater naar regionale schouwburg
Het succes van De Lawei zorgde ervoor dat het gebouw al snel te klein werd. Tussen 1984 en 1986 voerde de bekende Friese architect Abe Bonnema een grote uitbreiding door, met een nieuwe grote zaal en extra foyers. Hierdoor groeide De Lawei uit tot een van de grotere theaters van Nederland, met vijf zalen, drie foyers, een restaurant en Theatercafé Hopper. De grootste zaal biedt tegenwoordig plaats aan 905 bezoekers.
Een verbouwing die volledig uit de hand liep
De meest bewogen periode uit de geschiedenis van De Lawei begon in 2013, toen een grootscheepse "vernieuwbouw" van start ging onder leiding van architectenbureau TenBrasWestinga uit Amersfoort. Wat bedoeld was als een moderniseringsslag, ontspoorde volledig: de bouwkosten liepen meer dan 5 miljoen euro uit de hand, de bouw kwam op een gegeven moment zelfs helemaal stil te liggen, en er ontstond een slepend arbitragegeschil met de aannemer.
De financiële en bestuurlijke gevolgen waren fors: de gemeenteraad van Smallingerland hield een raadsenquête naar het verloop van het project, en de verantwoordelijke wethouder trad uiteindelijk af. Pas in mei 2015 kon De Lawei feestelijk heropend worden — ruim later en veel duurder dan gepland.
Bij de heropening plaatste kunstenaar Henk Hofstra zijn installatie "45 rode poppen" rond het gebouw, wat destijds nog voor de nodige ophef en verwarring zorgde onder inwoners.
Wereldberoemd verkeersexperiment voor de deur
Pal voor de deur van het theater ligt het Laweiplein, dat in 2004 door verkeerskundige Hans Monderman werd heringericht als een van de eerste "Shared Space"-kruispunten ter wereld: geen verkeersborden, geen stoplichten, geen belijning — verkeersdeelnemers regelen het onderling via oogcontact. Het plein, dat dagelijks zo'n 20.000 voertuigen verwerkt, groeide uit tot een internationaal bestudeerd voorbeeld van verkeerskundig ontwerp en trekt nog steeds vakmensen uit de hele wereld.
Van gevelkunst tot mierenplaag
Kunstwerk van Shinkichi Tajiri op de gevel van het theater, een van de oudste kunstwerken op het gebouw.
Henk Hofstra plaatste honderden rode mieren rond het gebouw ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van De Lawei.
Bij de heropening na de vernieuwbouw plaatste Hofstra opnieuw een kunstinstallatie, ditmaal met 45 rode poppen.
Sinds 2007 vindt jaarlijks het festival Simmerdeis plaats, met voorstellingen in onder meer het Slingepark en de Sluisfabriek.
Adres & voorzieningen
Laweiplein 1, Drachten
Vijf zalen (grootste zaal: 905 bezoekers), drie foyers, een restaurant en Theatercafé Hopper.
De Lawei door de jaren heen
Het theater aan het Laweiplein, hart van het culturele leven in Drachten.
De voorkant van het theater na de vernieuwbouw van 2013-2015.
Het kunstwerk van Shinkichi Tajiri uit 1963 op de gevel.
Bron: Wikipedia. Foto's: Wikimedia Commons (CC BY-SA).
