DRACHTEN - Het CDA is woensdag nipt de grootste geworden in de gemeente Smallingerland met 15,1% van de stemmen, op de voet gevolgd door GroenLinks/PvdA (14,9%) en de lokale partijen Smallingerlands Belang (13,3%) en ELP (12,6%). Maar wie dieper in de stembureau-uitslag duikt, ziet een gemeente die langs minstens twee assen verdeeld is: Drachten versus de omliggende dorpen, en stedelijk-progressief versus plattelandsconservatief.
De uitkomst per stembureau maakt die scheiding zichtbaar.
De meest uitgesproken geografische scheiding is die van de FNP. De partij haalde in Drachten gemiddeld maar 5,7% - ruim onder het gemeentelijk gemiddelde van 8% - maar in de dorpen liep dat op tot 16,8%.
Bij It Werflân in Rottevalle haalde de FNP zelfs 27%. Die uitschieter heeft een naam: Albert Bosma, de nummer drie op de lijst, hij haalde daar maar liefst 109 van de 176 FNP-stemmen uit dat ene dorpshuis.
Het is hetzelfde patroon als in bijvoorbeeld Noardeast-Fryslân: een lokaal gezicht in een klein dorp is sterker dan de lijsttrekker. FNP-lijsttrekker Theun Wiersma haalde in It Werflân slechts 20 stemmen.
Omgekeerd was GroenLinks/PvdA juist sterk in de meer stedelijke Drachten-stembureaus, met uitschieters bij OSG Singelland (20,5%) en de brede scholen in de Drait-wijk.
De meest opmerkelijke voorkeursstemmenstrijd speelde zich af bij de ChristenUnie. Lijsttrekker Sebastiaan Roelofs haalde 873 stemmen, maar de nummer drie op de lijst, (wethouder) Pieter van der Zwan, zat hem met 595 stemmen dicht op de hielen - verspreid over vrijwel de hele gemeente, van Kerk De Oase tot Dorpshuis De Wringe.
Drachten is verder geen homogene dorp/stad. De stembureau-data laat een scheiding zien tussen een religieus-conservatief Drachten en een progressief Drachten. In Kerk De Arke en de Fonteinkerk was de ChristenUnie de grootste partij (resp. 20% en 19%), gevolgd door CDA - samen goed voor ruim 40% in die stembureaus. In Verzorgingscentrum De Warrenhove en bij Renault Drachten ABD was CDA dominant met 21% respectievelijk 19%.
Aan de andere kant: in Brede School De Drait 2, OSG Singelland, MOS De Buren en Wijkcentrum De Skammel was GroenLinks/PvdA de grootste, met scores rond de 20%. Drachten heeft dus een herkenbare religieuze gordel (vermoedelijk rondom de kerken) en een progressievere gordel.
Het meest uitgesproken dorp is Nijega. In Dorpshuis Op 'e Jister verwerkte slechts 242 stemmen. Daar haalde de SGP maar liefst 14,9% - ver boven het gemeentelijk gemiddelde van 3,2%. CDA (22%), SGP (15%) en ChristenUnie (10%) zijn samen goed voor bijna de helft van alle stemmen.
GroenLinks/PvdA zat er op amper 5%, de laagste score van de hele gemeente. Dit is overduidelijk een bevindelijk-gereformeerde 'mienskip'.
Aan de andere kant staat Dorpshuis De Huchte in Houtigehage: ook een klein dorp (298 stemmen), maar met een volledig ander profiel. FNP was er de grootste partij met 24%, gevolgd door GroenLinks/PvdA (20%). CDA scoorde er maar 5,7% - de laagste CDA-score van de gemeente. ChristenUnie en SGP samen kwamen er niet verder dan 5,3%. Dit is het meest Friestalige, niet-kerkelijke dorpsprofiel in de gemeente.
De ELP (Eérste Lokale Partij) scoorde in Drachten gemiddeld 13,5%, maar in de dorpen slechts 8,8% — en in Drachtstercompagnie zelfs maar 5,2%. In de Drachtster buurten van Buurthuis Us Stekje, Buurthuis De Skûle en Wijkcentrum De Utwyk zaten ze rond de 16%. De ELP is daarmee een uitgesproken stedelijke wijkpartij, die buiten Drachten nauwelijks voet aan de grond heeft.
De SGP-scores volgen geen simpele stad-platteland lijn, maar lijken de locaties van bevindelijk-gereformeerde gemeenschappen te tekenen. Naast Nijega (15%) scoort de SGP ook relatief sterk in De Veenhoop (8,3%), Opeinde (7,8%), Verzorgingscentrum De Warrenhove (7,7%) en Dorpshuis De Tike (7%).
In het progressieve Drachten - bij OSG Singelland, Brede School De Drait 2 of het Jongerencentrum - zakt de SGP naar 0,4-1,6%. Andere stembureaus (Fonteinkerk, Renault Drachten ABD en Firda Splitting) in Drachten hebben weer een gemiddelde van zo'n 5%.
